Copilot, ChatGPT of Claude: welke AI-tool voor welk team?

In het kortWat u uit dit document mag verwachten

"Welke AI-tool moeten wij nemen?" is de vraag die bij ons in vrijwel elk kennismakingsgesprek valt, meestal voordat er over een training gesproken wordt. Het eerlijke antwoord stelt de meeste mensen eerst teleur en daarna gerust: de keuzeruimte is kleiner dan gedacht, en de hulpmiddelen lijken op de punten die tellen sterk op elkaar. Dit artikel legt Microsoft 365 Copilot, ChatGPT, Claude en Google Gemini naast elkaar op vier vragen die er in een organisatie werkelijk toe doen, en vertaalt dat daarna naar teams.

Die vier vragen zijn: waar zit het werk van uw mensen al, wat mag het hulpmiddel zien, wat kan een beheerder ermee, en wat kost een zetel. Op de laatste vraag is het antwoord het minst interessant. De zakelijke instapzetels van de aanbieders liggen zo dicht bij elkaar dat een keuze op prijs neerkomt op een keuze op niets.

01Het kantoorpakket beslist de helft

Voordat er iets inhoudelijks vergeleken wordt, is er een praktische grens die de meeste keuzes al halveert. Microsoft 365 Copilot bestaat alleen als uitbreiding op een Microsoft 365-abonnement; zonder dat abonnement kunt u het niet kopen. Gemini zit sinds maart 2025 in de abonnementsprijs van Google Workspace, waar de losse AI-uitbreidingen toen zijn vervallen. ChatGPT en Claude staan los van uw kantoorpakket en werken in een eigen omgeving, met koppelingen naar de plekken waar u ze toegang toe geeft.

"Voor de hand liggend" is niet hetzelfde als "beste". Het betekent dat het hulpmiddel zit waar het werk al zit, en dat scheelt in de praktijk meer dan elk functieverschil. Een medewerker die een vergadering wil laten samenvatten, doet dat wel in Teams en niet in een apart venster waar hij eerst een opname naartoe moet slepen.

02De vier, kort beschreven

Microsoft 365 Copilot

Een uitbreiding bovenop Microsoft 365, die Copilot beschikbaar maakt in Word, Excel, PowerPoint, Outlook en Teams. Het onderscheidende deel is niet het schrijven maar het zoeken: Copilot redeneert via Microsoft Graph en Work IQ over uw eigen e-mail, agenda, chats, documenten en sites, binnen de rechten die de gebruiker al had. Daarnaast bestaat Copilot Chat, dat zonder bijbetalen bij vrijwel elk zakelijk Microsoft 365-abonnement zit en werkt met gegevens van het web en met bestanden die de gebruiker zelf aanlevert.

ChatGPT

Een zelfstandige omgeving met een zakelijk plan, ChatGPT Business, dat een beheerdersconsole, eenmalig aanmelden via SAML, meervoudige verificatie en domeinverificatie toevoegt. Een zetel geeft toegang tot onder meer projecten, eigen GPT's, uitgebreid onderzoek, Company Knowledge en Codex, plus koppelingen met veelgebruikte werkomgevingen zoals SharePoint, Google Drive, Slack en GitHub. Een werkomgeving vraagt minimaal twee zetels; sinds 24 augustus 2026 geldt er ook een bovengrens van 200 betaalde zetels per abonnement, waarboven ChatGPT Enterprise het plan is.

Claude

Eveneens een zelfstandige omgeving, met Team voor twee tot 150 zetels en Enterprise daarboven. Functioneel zit vrijwel alles al in het instapplan: Claude Code, Claude Cowork, projecten, uitgebreid onderzoek en de koppelingen met Microsoft 365, Google Workspace, Slack en GitHub. Waar u bij Claude vooral voor betaalt is gebruiksruimte, en bij Enterprise voor beheer: bestedingslimieten per gebruiker, gebruikersinrichting via SCIM en controlelogboeken.

Google Gemini

Geen apart abonnement meer, maar onderdeel van Google Workspace. In Business Starter gaat het om de assistent in Gmail; in Standard en Plus komt daar Gemini in onder meer Documenten en Meet bij. Voor organisaties die meer ruimte willen, verkoopt Google een uitbreiding onder de naam uitgebreide toegang tot AI. De losstaande agentomgeving Gemini Enterprise is een ander product, met een eigen zetelprijs, en valt buiten dit artikel.

03Het verschil dat het meeste uitmaakt: wat mag het zien?

Dit is het punt waarop de vier echt uit elkaar lopen, en het is zelden het punt waarop mensen kiezen.

Copilot kijkt standaard mee in uw hele Microsoft 365-omgeving, beperkt tot wat de betreffende medewerker toch al mocht openen. Dat klinkt geruststellend, en het is technisch ook juist. Alleen zijn die rechten in de meeste organisaties jarenlang gegroeid zonder dat iemand ernaar keek. Een SharePoint-site die ooit voor het gemak voor iedereen is opengezet, een oude projectmap met salarisgegevens erin: niemand vond het, want niemand zocht ernaar. Copilot zoekt wel. Het opruimwerk dat daarbij hoort staat op geen enkele offerte, en het is de post die wij het vaakst onderschat zien worden.

ChatGPT en Claude zien alleen wat u ze geeft. Standaard is dat het gesprek en de bestanden die de gebruiker erin zet. Daarnaast kunt u koppelingen aanzetten naar bijvoorbeeld SharePoint, Google Drive, Slack of GitHub, en dan geldt weer dat de gebruiker alleen terugkrijgt wat hij zelf mocht zien. Die beperking is voor een deel van de organisaties precies de reden om ermee te beginnen: u bepaalt per koppeling wat er in beeld komt, en u kunt klein starten.

Gemini kijkt mee binnen Google Workspace, met dezelfde logica. Hoe diep dat gaat hangt af van het abonnement dat u heeft, en dat is bij Google het punt om na te lopen: de functies in Starter zijn beperkter dan die in Standard en Plus.

04Wat een beheerder ermee kan

De tweede vraag die zwaarder weegt dan de prijs. Zodra meer dan een handjevol mensen ermee werkt, wilt u kunnen zien wie toegang heeft, kunnen begrenzen wat het kost en kunnen aantonen wat er is gebeurd.

Wat in deze tabel opvalt is hoe klein de verschillen zijn geworden. Twee jaar geleden was het zakelijke beheer bij de zelfstandige omgevingen duidelijk minder ver dan bij Microsoft; dat gat is grotendeels gedicht. Voor organisaties die moeten kunnen aantonen wie waar bij kon, blijft het onderscheid tussen de gewone en de hoogste laag wel relevant: controlelogboeken zitten bij Claude in Enterprise, niet in Team.

05De prijzen, en waarom ze de keuze niet maken

Twee dingen aan deze tabel verdienen aandacht. Het eerste is dat de zakelijke instapzetels van ChatGPT en Claude op exact hetzelfde bedrag zijn uitgekomen, met dezelfde tweedeling naar een zwaardere zetel van $100 voor wie tegen de gebruikslimieten aanloopt. Wie op zetelprijs kiest tussen die twee, kiest op niets.

Het tweede is dat de bedragen niet hetzelfde meten. Bij Microsoft is het genoemde bedrag een opslag bovenop een abonnement dat u toch al betaalde. Bij Google zit het AI-deel al in de abonnementsprijs en betaalt u er dus formeel niets extra's voor. Bij ChatGPT en Claude is de zetelprijs het hele verhaal voor dat hulpmiddel, maar loopt uw kantoorpakket er gewoon naast door. Voor de vergelijking die telt, zet u het bedrag per medewerker per jaar naast wat die medewerker met het hulpmiddel doet, en niet de drie prijslijsten naast elkaar.

De uitsplitsing per licentievorm staat in twee eerdere artikelen: wat kost Microsoft 365 Copilot echt gaat over de Microsoft-kant, inclusief de posten die niet op de offerte staan, en wat kost Claude doet hetzelfde voor Anthropic, inclusief de manier waarop de gebruikslimieten werken.

06Welk hulpmiddel past bij welk team?

De indeling hieronder komt uit wat wij bij Nederlandse organisaties in trainingen zien. Het is een startpunt voor uw eigen afweging, geen wetmatigheid, en het uitgangspunt is dat u Microsoft 365 draait, omdat dat bij het merendeel van onze klanten zo is.

Secretariaat en officemanagement

Het werk zit hier bijna volledig in Outlook en Teams: agenda's, mailwisselingen, verslagen, actielijsten. Dat is precies waar een zelfstandige omgeving het lastig heeft, want alles moet er eerst naartoe. Copilot heeft hier het grootste voordeel, en de winst zit in de saaie dingen: een reeks van veertig mails terugbrengen tot wat er is afgesproken, een vergadering samenvatten met wie wat doet. Zie Copilot voor het secretariaat.

Financiën en control

Twee soorten werk die om verschillende hulpmiddelen vragen. Werk in de spreadsheet zelf, met formules, draaitabellen en het opschonen van kolommen, gaat het snelst met Copilot in Excel. Analysewerk over een uitgedraaide set, waarbij u wilt doorvragen en de redenering wilt zien, gaat vaak prettiger in ChatGPT of Claude, omdat u daar in hetzelfde gesprek kunt blijven doorwerken. Zie Copilot voor finance.

HR

Hier is de keuze minder een kwestie van functies dan van rechten. HR werkt met gegevens die niet breed vindbaar horen te zijn, en een brede uitrol van Copilot maakt zichtbaar wat er in de rechtenstructuur mis is. De verstandige volgorde is: eerst de rechten op de HR-omgeving nalopen, dan pas uitrollen. Zie Copilot voor HR.

Marketing en communicatie

Langere teksten, meerdere versies, een vaste schrijfstijl die moet blijven kloppen. Dit is het werk waarbij een zelfstandige omgeving zich het duidelijkst onderscheidt: u kunt een project inrichten met huisstijl, eerdere teksten en uitgangspunten, en daar blijven werken zonder alles opnieuw uit te leggen. Zowel ChatGPT als Claude is hiervoor geschikt; de keuze ertussen valt in de praktijk op voorkeur en op wat uw mensen prettig vinden werken.

IT, servicedesk en applicatiebeheer

Twee vragen die hier los van elkaar staan. Voor het eigen werk, zoals scripts, documentatie en het uitzoeken van meldingen, voldoen alle vier. Voor het bouwen van iets dat collega's gebruiken, bijvoorbeeld een agent die veelgestelde vragen afhandelt binnen uw eigen bronnen, hoort u thuis bij Copilot Studio, omdat dat aansluit op de omgeving die u al beheert.

Directie en management

Lezen, wegen en beslissen, en veel van dat lezen komt binnen in Teams en Outlook. Copilot past hier op het dagelijkse werk. Voor de stukken waar echt over nagedacht moet worden, zoals een jaarplan of een aanbesteding, zien wij dat mensen vaker uitwijken naar een zelfstandige omgeving, omdat een lang document daar in één gesprek behandeld kan worden. Zie Copilot voor management.

Iedereen die nog geen licentie krijgt

De groep die in elk plan overblijft. Zet die niet op nul. Copilot Chat kost niets bij een zakelijk Microsoft 365-abonnement en is genoeg om te leren wat een AI-hulpmiddel wel en niet doet. Het is bovendien de goedkoopste manier om te zien wie er uit zichzelf mee aan de slag gaat, en dat is precies de groep waar een betaalde licentie iets oplevert.

07Twee hulpmiddelen naast elkaar

In de meeste organisaties waar wij komen staat uiteindelijk niet één hulpmiddel, maar een combinatie: Copilot of Copilot Chat voor iedereen omdat het werk in Microsoft 365 zit, en een tweede hulpmiddel voor de tien tot twintig mensen die veel schrijven, onderzoeken of analyseren. Dat is een verdedigbare inrichting, en meestal goedkoper dan iedereen de zwaarste licentie geven.

Wat zelden goed uitpakt is de variant waarin iedereen twee abonnementen krijgt en zelf mag kiezen. Dan bouwt niemand routine op, worden werkwijzen die iemand uitvindt niet gedeeld, en raakt de beheerder het overzicht kwijt over waar bedrijfsgegevens terechtkomen. Kies per groep, leg vast welk hulpmiddel waarvoor bedoeld is, en herzie dat na een half jaar.

08Kiezen in vier weken

U kunt hier een half jaar over vergaderen. U kunt het ook meten, en dat is sneller en levert een beter antwoord op.

1. Week 1: kijk waar het werk zit. Vraag vijf tot tien mensen uit verschillende teams om een week lang bij te houden welke taken herhalend zijn en waar die taken plaatsvinden. In Outlook, in Excel, in een document, in een systeem dat losstaat.
2. Week 2: probeer wat u al heeft. Zet Copilot Chat aan voor die groep. Het kost niets en het beantwoordt de vraag of mensen uit zichzelf een AI-hulpmiddel openen.
3. Week 3: geef de kandidaten een echte proef. Koop een handvol zetels van het hulpmiddel dat op grond van week 1 voor de hand ligt, en laat die mensen hun eigen werk ermee doen. Geen demonstratie, geen bedachte voorbeelden.
4. Week 4: tel wat er is blijven hangen. Wie gebruikt het nog, waarvoor, en wat scheelde het. Twee mensen die het dagelijks gebruiken zeggen meer dan twintig die het een keer geprobeerd hebben.

Wat deze volgorde voorkomt is de meest voorkomende fout: een jaarcontract voor de hele organisatie afsluiten op basis van een demonstratie. Bij Microsoft is dat extra pijnlijk, want een jaarabonnement staat na zeven kalenderdagen vast en het aantal licenties kan daarna niet meer omlaag.

09De post die de uitkomst bepaalt

Van alles wat in dit artikel staat, is het hulpmiddel het minst bepalend voor het resultaat. Bij de organisaties waar wij terugkomen zit het verschil ergens anders: of er de eerste weken iemand bereikbaar was toen collega's vastliepen. Waar dat niet geregeld is, zakt het gebruik na een week of drie weg en betaalt u een jaar door voor mensen die het hulpmiddel twee keer geopend hebben. Welk logo erop staat, maakt voor dat verloop niets uit.

Dat is te voorkomen, maar niet met een vergelijkingstabel. Het vraagt iets eenvoudigers: dat mensen in de eerste sessie hun eigen stukken op tafel leggen in plaats van bedachte voorbeelden, en dat ze daarna weten bij wie ze aankloppen als een antwoord niet klopt. Daar gaan onze trainingen over: het volledige aanbod staat op de pagina met AI- en Copilot-trainingen. Werkt u met Google Workspace, dan is Google Gemini het onderwerp. Wilt u dat uw mensen hun opdrachten beter leren formuleren, ongeacht welk hulpmiddel u kiest, dan is prompt engineering de training die daarop ingaat. Ligt de vraag bij u eerder bij de invoering zelf, en bij hoe u meet of het iets oplevert, dan is AI-adoptie volgens een framework het onderwerp.

Tot slotNuchtere conclusie

Draait u Microsoft 365, dan is Copilot het logische startpunt, en de verstandige eerste stap is Copilot Chat aanzetten voor iedereen voordat u licenties koopt. Draait u Google Workspace, dan heeft u Gemini al betaald en is de vraag vooral welk abonnement u heeft. In beide gevallen is een tweede hulpmiddel voor een kleine groep zwaargebruikers vaak de goedkoopste manier om het meeste rendement te halen.

Tussen ChatGPT en Claude valt op inhoud en prijs weinig te kiezen. Beide kosten $20 per zetel per maand bij jaarbetaling, beide hebben een zwaardere zetel van $100, en beide bieden projecten, onderzoek en koppelingen naar de plekken waar uw documenten staan. Laat die keuze daarom maken door de mensen die ermee gaan werken, op basis van twee weken echt gebruik met hun eigen stukken.

En houd de belangrijkste vraag apart van alle vergelijkingen: niet welk hulpmiddel het meeste kan, maar bij welk hulpmiddel uw mensen over drie maanden nog steeds inloggen.

BronnenGeverifieerd op 12 september 2026

• microsoft.com – Microsoft 365 Copilot voor ondernemingen, tarief van €26,00 per gebruiker per maand, peildatum 12 september 2026
• microsoft.com – Microsoft 365 Copilot voor bedrijven, tarief van €15,60 en de actie tot en met 31 december 2026
• learn.microsoft.com – Overzicht van Microsoft Copilot Chat, wat Copilot Chat zonder betaalde licentie doet en waar het ophoudt
• learn.microsoft.com – Licentieopties voor Microsoft Copilot, Copilot als uitbreiding op een basisabonnement
• learn.microsoft.com – Annuleringsbeleid nieuwe handelservaring, het venster van zeven dagen op een jaarabonnement
• openai.com – Zakelijke tarieven van ChatGPT, $20 per zetel per maand bij jaarbetaling en $25 per maand, zwaardere zetel $100 en $125
• help.openai.com – Wat is ChatGPT Business, beheerdersconsole, aanmelden via SAML, koppelingen en het minimum van twee zetels
• claude.com – Prijzen, zetelprijzen van Team en het bereik van twee tot 150 zetels, peildatum 11 september 2026
• support.claude.com – Het Team-plan, de twee zetelsoorten en wat Enterprise daarboven toevoegt
• workspace.google.com – Prijzen van Google Workspace, €6,80 tot €21,10 per gebruiker per maand bij een jaarabonnement en de uitbreiding voor uitgebreide toegang tot AI
• workspace.google.com – Gemini opgenomen in de Workspace-abonnementen, het vervallen van de losse AI-uitbreidingen in maart 2025